احکام اموات

احکام اموات‏

اجوبه الاستفتائات

س 226: آیا در غسل و کفن و دفن اموات، مماثلت و همجنس بودن شرط است یا هر یک از زن و مرد می‏تواند امور میت دیگر را انجام دهد؟

ج: همجنس بودن با میّت فقط در غسل دادن او شرط است و در صورتى که غسل دادن میّت به وسیله همجنس او امکان دارد، غسل دادن به وسیله غیر همجنس صحیح نیست و غسل میّت باطل است. ولى در تکفین و تدفین همجنس بودن شرط نیست.

س 227: امروزه در روستاها متعارف است که اموات را در منزل مسکونی غسل می‏دهند. گاهی میّت وصی نداشته و چند فرزند صغیر دارد. نظر مبارک راجع به این موارد چیست؟

ج: تصرّفات مورد نیاز براى تجهیز میّت از قبیل غسل و کفن و دفن، به مقدار متعارف، متوقف بر اذن ولى صغیر نیست و اشکال از جهت وجود فرزندان صغیر ایجاد نمى‏شود.

س 228: شخصی بر اثر تصادف یا سقوط از ارتفاع فوت کرده است و جسد او خونریزی دارد، آیا باید منتظر ماند تا خون، خود به خود یا با وسائل پزشکی بند بیاید یا این که با وجود خونریزی جایز است اقدام به دفن او نمایند؟

ج: تطهیر بدن میّت قبل از غسل در صورت امکان واجب است، و اگر انتظار براى توقف خونریزى یا منع آن ممکن باشد، واجب است.

س 229: استخوان مرده‏ای که حدود چهل یا پنجاه سال از دفن آن می‏گذرد و مقبره او از بین رفته و تبدیل به میدان عمومی گردیده است، در اثر کندن نهری در آن میدان ظاهر شده است. آیا لمس کردن استخوان‏ها برای دیدن آنها اشکال دارد؟ آیا استخوان‏ها نجس هستند؟

ج: استخوان میّت مسلمانى که غسل داده شده است، نجس نیست؛ ولى دفن مجدّد آن زیر خاک واجب است.

س 230: آیا برای انسان جایز است که پدر یا مادر و یا یکی از بستگان خود را در کفنی که برای خودش خریده است، کفن کند؟

ج: اشکال ندارد.

س 231: یک تیم پزشکی برای انجام آزمایشها و تحقیقات پزشکی احتیاج دارند که قلب و بعضی از اعضای مرده را از جسد او جدا سازند و بعد از گذشت یک روز از انجام آزمایشها و مطالعات، اقدام به دفن آن کنند. امیدواریم لطف نموده به سؤالات زیر پاسخ فرمایید: 1. آیا با توجه به این که امواتی که این آزمایشها بر روی آنها اعمال می‏شود از مسلمانان هستند، اقدام به این کار برای ما جایز است؟ 2. آیا دفن قلب و بعضی از اعضای جسد جدای از بدن میّت جایز است؟ 3. آیا با توجه به این که دفن جداگانه قلب و بعضی از اعضا مشکلات فراوانی برای ما ایجاد می‏کند، دفن آن اعضاء با بدن میّت دیگر جایز است یا خیر؟

ج: در صورتى که نجات نفس محترمه یا دستیابى به تجارب علوم پزشکى که جامعه به آن محتاج است، و یا شناسایى نوعى بیمارى که حیات مردم را تهدید مى‏کند، متوقف بر تشریح باشد، تشریح جسد میّت جایز است، لکن لازم است تا آنجا که استفاده از جسد غیر مسلمان امکان دارد، از جسد مسلم استفاده نشود. حکم شرعى اعضایى که از جسد مسلمان جدا شده‏اند، این است که با بدن دفن شوند، و اگر امکان نداشت، دفن جداگانه آنها اشکال ندارد.

س 232: اگر شخصی برای خودش کفنی بخرد و همیشه در وقت نمازهای واجب یا مستحب یا هنگام قرائت قرآن کریم، آن را پهن نموده و روی آن نماز و قرآن بخواند و هنگام مرگ از آن به عنوان کفن استفاده کند. آیا این عمل جایز است؟ آیا از نظر اسلام صحیح است که انسان کفنی را برای خود بخرد و بر آن آیات قرآنی بنویسد و از آن فقط هنگام تکفین استفاده نماید؟

ج: موارد مذکور اشکال ندارد.

س 233: اخیراً جنازه زنی در یک قبر قدیمی که تاریخ آن به حدود هفتصد سال پیش بر می‏گردد، کشف شده است. این جنازه مشتمل بر اسکلت استخوانی عظیم کامل و سالمی است که بر جمجمه آن مقداری مو وجود دارد. به استناد گفته‏های باستان شناسانی که آن را کشف کرده‏اند، جنازه متعلّق به یک زن مسلمان است. آیا جایز است این اسکلت استخوانی بزرگ و مشخص را از طرف موزه علوم طبیعی (بعد از بازسازی شکل قبر و قراردادن جنازه در آن) در معرض بازدید قرار داد تا موجب عبرت بازدید کنندگان از موزه علوم طبیعی گردد و یا با نوشتن آیات و احادیث مناسب باعث تذکر و موعظه دیدار کنندگان شود؟

ج: اگر ثابت شود که اسکلتِ استخوانى، متعلّق به بدن میّت مسلمان است، دفن فورى آن واجب است.

س 234: گورستانی در روستایی وجود دارد که ملک خاص کسی نیست و وقف هم نشده است، آیا جایز است اهالی این روستا از دفن اموات شهر یا روستاهای دیگر یا میتی که وصیت کرده در آن قبرستان دفن شود، جلوگیری کنند؟

ج: اگر قبرستان عمومى مزبور ملک خاص کسى یا وقف خاص اهالى آن روستا نباشد، نمى‏توانند از دفن اموات دیگران در آن قبرستان جلوگیرى کنند و اگر شخصى وصیت کرده است در آن دفن شود، واجب است طبق وصیت عمل شود.

س 235: روایاتی وجود دارد دال بر این که پاشیدن آب بر قبور مستحب است، مانند روایاتی که در کتاب «لآلی الاخبار» ذکر شده است، آیا این استحباب مخصوص روز دفن میّت است یا اطلاق دارد، چنانچه نظر مؤلف «لآلی الاَخبار» چنین است؟ نظر جنابعالی در این‌باره چیست؟

ج: پاشیدن آب بر قبر در روز دفن مستحب است و بعد از آن نیز به قصد رجاء اشکال ندارد.

س 236: چرا میّت را شب دفن نمی‏کنند؟ آیا دفن میّت در شب حرام است؟

ج: دفن میّت در شب اشکال ندارد.

س 237: شخصی بر اثر تصادف ماشین فوت کرده است، پس از غسل و کفن او را به قبرستان آوردند، ولی هنگام دفن متوجه شدند که تابوت و کفن آغشته به خونی است که از او جریان دارد، آیا عوض کردن کفن او در این حالت واجب است؟

ج: اگر شستن آن قسمت از کفن که به خون آغشته شده است یا بریدن و یا عوض کردن آن امکان داشته باشد، آن کار واجب است، ولى اگر امکان ندارد، دفن میّت به همان صورت جایز است.

س 238: اگر سه ماه از دفن آن میّت با کفن آغشته به خون بگذرد، آیا نبش قبر در این حالت جایز است؟

ج: نبش قبر در فرض سؤال جایز نیست.

س 239: از حضرتعالی تقاضا می‏کنیم به سه سؤال زیر پاسخ فرمایید. 1. اگر زن حامله‏ای هنگام وضع حمل از دنیا برود، جنین موجود در رحم زن در موارد زیر چه حکمی دارد: الف: اگر روح به تازگی در او دمیده شده باشد (سه ماه یا بیشتر)، با توجه به این که احتمال مرگ جنین در صورت خارج کردن آن از رحم مادر بسیار زیاد است؟ ب: اگر عمر جنین هفت ماه یا بیشتر باشد؟ ج: اگر جنین در رحم مادر مرده باشد؟ 2. اگر زن حامله هنگام وضع حمل بمیرد، آیا بررسی کامل مرگ و زندگی جنین بر دیگران واجب است؟ 3. اگر زن حامله هنگام وضع حمل فوت کند و بچه در شکم او زنده بماند و شخصی بر خلاف متعارف با وجود زنده بودن جنین دستور دفن مادر با جنین را بدهد، نظر شما در این‌باره چیست؟

ج: اگر جنین با مرگ مادرش فوت کند، و یا فوت مادر پیش از دمیده شدن روح در جنین باشد، خارج کردن آن از شکم مادر واجب نیست، بلکه جایز هم نیست. ولى اگر روح در او دمیده شده و در شکم مادرش که از دنیا رفته است، زنده باشد و احتمال زنده ماندنش تا زمان خارج کردن او از رحم مادر وجود داشته باشد، واجب است که سریعاً او را از شکم مادر خارج کنند، و تا وقتى که موت جنین در رحم احراز نشده است، دفن مادر همراه با جنین جایز نیست و اگر جنین زنده همراه مادرش دفن شد و حتى بعد از دفن هم احتمال زنده بودنش وجود داشته باشد، واجب است اقدام به نبش قبر و خارج کردن جنین زنده از شکم مادر نمایند. همچنین اگر حفظ حیات جنین در شکم مادرش متوقف بر دفن نکردن مادر باشد، ظاهر این است که تأخیر دفن مادر واجب است تا جان جنین حفظ شود، و اگر کسى بگوید دفن زن حامله با جنین زنده‏اى که در رحم او وجود دارد جایز است و دیگران به گمان صحّت‏ نظر او اقدام به دفن نمایند و این کار منجر به مرگ بچه در داخل قبر شود، پرداختن دیه بر کسى که مباشر دفن بوده، واجب است، مگر این که مرگ جنین مستند به گفته آن شخص باشد که در این صورت دیه بر او واجب است.

س 240: شهرداری برای استفاده بهینه از زمین، دستور داده است قبرها به‌صورت دو طبقه ساخته شود. تمنّا می‏کنیم حکم شرعی آن را بیان فرمایید.

ج: جایز است که قبور مسلمانان در چندین طبقه ساخته شود، به شرطى که این کار سبب نبش قبر و هتک حرمت مسلمان نشود.

س 241: کودکی در چاه سقوط کرده و مرده است. آب موجود در چاه مانع خارج کردن بدن او است، حکم آن چیست؟

ج: جسد کودک در همان چاه به حال خود رها مى‏شود و چاه قبر او خواهد بود و اگر چاه ملک شخصى کسى نباشد و یا مالک آن به مسدود کردن آن راضى باشد، تعطیل کردن چاه و بستن آن واجب است.

س 242: در منطقه ما مرسوم است که مراسم سینه‏زنی و زنجیرزنی به‌صورت سنتی آن فقط در عزاداری ائمه اطهار(علیهم‌السلام) و شهدا و بزرگان دینی برگزار می‏شود. آیا برپایی این مراسم به خاطر در گذشت افرادی از نیروهای بسیج و یا از کسانی که به نحوی به حکومت اسلامی و این ملت مسلمان خدمات کرده‏اند، جایز است؟

ج: این عمل اشکال ندارد.

س 243: با توجه به اینکه رفتن به قبرستان در شب مکروه است، اگر کسی با این اعتقاد که شبانه به قبرستان رفتن عامل مؤثری در تربیت اسلامی است، شبانه به قبرستان برود، چه حکمی دارد؟

ج: اشکال ندارد.

س 244: آیا شرکت در تشیع جنازه و حمل آن برای زنان جایز است؟

ج: اشکال ندارد.

س 245: در میان بعضی از عشایر معمول است که هنگام مرگ بعضی از اشخاص، با قرض، اقدام به خرید تعداد زیادی گوسفند می‏کنند تا همه کسانی را که در مراسم عزاداری شرکت می‏نمایند، اطعام کنند. این کار باعث ضرر فراوانی به آنها می‏شود، آیا تحمل این ضررها برای حفظ عادات و رسوم جایز است؟

ج: اگر اطعام از اموال ورثه بزرگسال و با رضایت آنها باشد، جایز است. ولى اگر این کار موجب بروز مشکلات و ضررهاى مالى مى‏شود از آن اجتناب شود و اگر انفاق از اموال میّت صورت بگیرد، بستگى به نحوه وصیت او دارد و به‌طور کلّى در این گونه امور باید از اسراف و زیاده روى که موجب تضییع نعم الهى مى‏شود پرهیز گردد.

س 246: اگر در زمان حاضر، شخصی در منطقه‏ای بر اثر انفجار مین کشته شود، آیا احکام شهید را دارد؟

ج: سقوطِ تکلیف غسل و کفن شهید از احکام اختصاصى شهیدى است که در میدان جنگ کشته شود.

س 247: برادران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در محورهای شهرهای مرزی رفت و آمد می‏کنند، گاهی با کمین‏هایی که از طرف بعضی از عناصر ضد انقلاب اسلامی گذاشته می‏شود، مواجه می‏شوند که گاهی منجر به شهادت آنان می‏گردد. آیا غسل یا تیمم این شهدای عزیز واجب است یا این که آنجا میدان جنگ محسوب می‏شود؟

ج: اگر آن محورها و منطقه مزبور میدان جنگ بین گروه حق و گروه باطل و یاغى باشد، افرادى که از گروه حق در آنجا به شهادت مى‏رسند، حکم شهید را دارند.

س 248: آیا کسی که واجد شرایط امامت در نماز جماعت نیست، جایز است امامت نماز میّت بر جنازه یکی از مؤمنین را عهده‏دار شود؟

ج: بعید نیست که شرایط معتبر در جماعت و امامت جماعت در سایر نمازها در نماز میّت شرط نباشد، هرچند احوط این است که آن شرایط در نماز میّت هم رعایت شود.

س 249: اگر مؤمنی در جایی از جهان در راه اجرای احکام اسلامی یا در تظاهرات و یا در راه اجرای فقه جعفری کشته شود، آیا شهید محسوب می‏شود؟

ج: چنین شهیدى اجر و ثواب شهید را دارد، ولى احکام تجهیز شهید اختصاص به کسى دارد که در میدان جنگ، هنگام درگیرى و در معرکه نبرد به شهادت رسیده باشد.

س 250: اگر مسلمانی بر اساس قانون و تأیید قوه قضائیه به جرم حمل مواد مخدر به اعدام محکوم شود و حکم اعدام درباره او اجرا گردد: 1. آیا نماز میّت بر او خوانده می‏شود؟ 2. شرکت در مجلس عزا و قرائت قرآن کریم و مصیبت خوانی برای اهل بیت(علیهم‏السلام) که برای او برگزار می‏شود، چه حکمی دارد؟

ج: مسلمانى که حکم اعدام درباره او اجرا گردیده است، حکم سایر مسلمانان را دارد و همه احکام و آداب اسلامى میّت در مورد او هم جارى است.

س 251: آیا مسّ کردن استخوانی که همراه با گوشت است و از بدن انسان زنده جدا شده، موجب غسل مسّ میّت می‏شود؟

ج: دست زدن به عضوى که از بدن شخص زنده جدا شده است، غسل ندارد.

س 252: آیا دست زدن به عضوی که از بدن انسان، مرده، جدا شده، غسل مسّ میت واجب می‏شود؟

ج: دست زدن به عضوى که از بدن مرده جدا شده، پس از سرد شدن و پیش از غسل دادن، در حکم دست زدن به بدن مرده است.

س 253: آیا شخص مسلمان را باید هنگام احتضار رو به قبله خواباند؟

ج: شایسته است که شخص مسلمان را در حال احتضار به پشت و به سمت قبله بخوابانند، به‌طورى که کف پاى او به جانب قبله باشد. بسیارى از فقهاء این عمل را برخود محتضر در صورتى که قادر باشد و بر دیگران، واجب دانسته‏اند و احتیاط در انجام آن ترک نشود.

س 254: اگر هنگام کشیدن دندان مقداری از بافت‏های لثه هم همراه آن کنده شود، آیا دست زدن به آنها موجب غسل مسّ میّت می‏شود؟

ج: مس آن موجب غسل مس میت نمى‏شود.

س 255: آیا بر شهید مسلمانی که با لباسش دفن شده است، احکام مسّ میّت مترتب ‏است؟

ج: با مسّ شهیدى که تغسیل و تکفین در حق او ساقط است، غسل مسّ میّت واجب نمى‏شود.

س 256: اینجانب دانشجوی رشته پزشکی هستم. گاهی هنگام تشریح مجبور به مسّ جسد کسانیکه از دنیا رفته‏اند می‏شویم و نمی‏دانیم که آن اموات مسلمان هستند یا خیر، و غسل داده شده‏اند، یا خیر؟ ولی مسئولین می‏گویند که این اجساد غسل داده شده‏اند. با توجه به این مطالب امیدواریم وظیفه ما نسبت به نماز و غیر آن را بعد از مسّ آن اجساد بیان فرمایید، و اینکه آیا بر اساس آنچه ذکر شد، غسل بر ما واجب می‏شود یا خیر؟

ج: اگر غسل دادن میّت، احراز نشود و شما در آن شک داشته باشید، با مسّ جسد یا اجزاء آن، غسل مسّ میّت بر شما واجب مى‏شود، و نماز بدون غسل مسّ میّت صحیح نیست. ولى اگر اصل غسل میّت احراز شود با مسّ جسد یا بعضى از اجزاى آن، غسل مسّ میّت واجب نمى‏شود، حتى اگر در صحّت‏ غسل آن میّت شک داشته باشید.

س 257: شهیدی که نام و نشانی او معلوم نیست، با تعدادی از اطفال در یک قبر دفن شده است. بعد از مدتی شواهدی به دست آمد حاکی از این که آن شهید اهل شهری که در آن دفن شده، نیست. آیا نبش قبر او جهت حمل جسد شهید به شهر خودش جایز است؟

ج: اگر بر اساس موازین و احکام شرعى دفن گردیده، نبش قبر وى جایز نیست.

س 258: اگر آگاهی از داخل قبر و تصویر برداری تلویزیونی از آنچه در آن است، بدون کندن و خاکبرداری، ممکن باشد، آیا بر این عمل نبش قبر صدق می‏کند یا خیر؟

ج: بر تصویربردارى از بدن میتى که در قبر دفن شده است بدون کندن و نبش قبر و آشکار شدن جنازه، عنوان نبش قبر صدق نمى‏کند.

س 259: شهرداری قصد دارد مقبره‏های اطراف قبرستان را برای توسعه کوچه‏ها، خراب نماید آیا این عمل جایز است؟ ثانیاً: آیا خارج کردن استخوان‏های آن اموات و دفن آنها در مکانی دیگر جایز است؟

ج: تخریب قبور مومنین و نبش آنها جایز نیست، حتى اگر براى تعریض کوچه‏ها باشد، و در صورت وقوع نبش قبر و آشکار شدن بدن میّت مسلمان یا استخوان‏هاى آن که هنوز پوسیده نشده‏اند، واجب است دوباره دفن شوند.

س 260: اگر شخصی بدون رعایت موازین شرعی اقدام به خراب کردن قبرستان مسلمانان کند، مسلمانهای دیگر در برابر او چه مسئولیتی دارند؟

ج: وظیفه دیگران در این‌باره نهى از منکر با رعایت شرایط و مراتب آن است، و اگر در اثر تخریب قبور استخوان بدن میت مسلمان ظاهر شود واجب است آن را مجدّداً دفن نمایند.

س 261: پدرم در حدود 36 سال است که در قبرستان دفن شده است. اکنون به فکر افتاده‏ام که با کسب اجازه از اداره اوقاف از آن قبر برای خودم استفاده کنم. آیا با توجه به وقفی بودن قبرستان، اجازه گرفتن از برادرانم در این‌باره لازم است؟

ج: اجازه گرفتن از سایر ورثه میّت نسبت به قبرى که زمین آن وقف عام براى دفن اموات شده، شرط نیست. ولى قبل از تبدیل استخوان‏هاى میّت به خاک، نبش قبر براى دفن میّت دیگرى در آن جایز نیست.

س 262: آیا راهی برای خراب کردن قبرستان مسلمان‏ها و تبدیل آن به مراکز دیگر وجود دارد، توضیح دهید؟

ج: تغییر و تبدیل قبرستان مسلمانان که براى دفن اموات مسلمین وقف شده، جایز نیست.

س 263: آیا نبش قبر و تبدیل قبرستانی که برای دفن اموات وقف گردیده، بعد از اخذ اجازه از مرجع تقلید جایز است؟

ج: در مواردى که نبش قبر و تبدیلِ قبرستانِ وقف شده براى دفن اموات جایز نیست، اجازه مرجع تقلید اثرى ندارد. و اگر از موارد استثناء باشد اشکال ندارد.

س 264: مردی در حدود بیست سال پیش فوت نموده، چندی پیش هم زنی در همان روستا از دنیا رفت، اشتباهاً قبر آن مرد را حفر و زن رادر آن دفن کردند، با توجه به این که در داخل قبر هیچ اثری از جسد مرد مزبور وجود ندارد، وظیفه فعلی ما چیست؟

ج: در حال حاضر، با توجه به فرض سؤال، دیگران هیچ تکلیفى ندارند و مجرد دفن میّت در قبر میّت دیگر موجب جواز نبش قبر براى انتقال جسد به قبر دیگر نمى‏شود.

س 265: در وسط خیابانی، چهار قبر وجود دارد که مانع ادامه جاده سازی هستند، از طرفی هم نبش قبر اشکال شرعی دارد. امیدواریم برای این که شهرداری مرتکب عمل خلاف شرعی نشود، وظیفه ما را بیان فرمایید.

ج: اگر احداث جاده متوقف بر حفر قبر و نبش آن نباشد و عبور جاده از روى قبرها امکان دارد، یا احداث جاده با وجود قبرها ضرورى و طبق قانون لازم باشد، احداث آن اشکال ندارد.


احکام اموات‏

استفتائات جدید

س:‌ فرد محتضرى را که سنداژ شده است، باید رو به قبله قرار داد یا خیر؟

ج) طبق نظر مقام معظم رهبرى (دام ظله) رو به قبله کردن محتضر واجب نیست، اگر چه موافق احتیاط است.

س: با توجه به اینکه آناتومى از دروس رسمى دانشگاهى در رشته پزشکى مى‌باشد به نظر حضرتعالى لمس کردن استخوانهایى که مربوط به مرده‌ها مى‌باشد جهت آموزش موجب وجوب غسل میت مى‌شود یا خیر؟

ج) اگر مربوط به مسلمانى باشد که او را غسل میّت داده باشند، غسل مس میّت لازم نیست و در غیر این صورت واجب است.

س: دست زدن به بدن بیمار یا مجروحى که به خاطر سرما، بدنش سرد گردیده است و ناگهان مى‌میرد و سردى آن مربوط به قبض روح نمى‌باشد، چه حکمى دارد؟

ج)‏ در فرض مرقوم، مس آن پس از مرگ غسل دارد.

س: شخصى در آب خفه شده و مدتى در آب مانده و بدنش متورم شده است در رابطه با غسل او چه باید کرد؟

ج) اگر با غسل دادن، اعضاى میّت متفرق و پراکنده نمى‌شوند، غسل دهند و اگر متفرق مى‌شود، تیمم دهند.

س: در اثر حادثه رانندگى، سر و سینه و شکم شخصى بکلى از بین رفته است او را چگونه باید غسل داد؟

ج) در فرض سؤال هر قسمتى که استخوان در آن باشد، آن را غسل دهند و در پارچه‌اى بپیچند و دفن کنند.

س: جنینى که بیش از چهار ماه داشته را به ناچار قطعه قطعه کرده و از رحم خارج کرده‌اند آیا لازم است آن قطعات غسل داده شود؟

ج) اگر استخوان نداشته باشد بنابر احتیاط به همان صورت در پارچه‌اى بپیچید و دفن کنید.

س: جسدى در اثر حادثه مجروح شده و با چسب و گچ نمى‌توان جلوى خون را گرفت آیا صحیح است در چنین مواردى جسد را در کیسه پلاستیکى بگذاریم و از روى پلاستیک، لنگ و و پیراهن را بپوشانیم؟ چون بدون پلاستیک، کفن به خون آلوده مى‌شود؟

ج) اشکال ندارد.

س: آیا میّت را مى‌توان غسل ارتماسى‌ داد؟

ج) بنابر احتیاط واجب کفایت نمى‌کند.

س: در فرض فقدان آب براى غسل دادن میّت، آیا مى‌توان او را تیمم دارد؟ اگر مى‌شود چگونگى تیمم دادن میّت را بفرمایید.

ج) اگر آب براى غسل دادن میت نباشد باید او را سه تیمم بدل از سه غسل با مراعات ترتیب بدهند، و بنابر احتیاط یک تیمم دیگر بدل از هر سه غسل بدهند اگر چه بنابر اقوىٰ این احتیاط لازم نیست. احتیاط ترک نشود، به اینکه تیمم هم با دست فرد زنده و هم در صورت امکان با دست خود میّت باشد، گرچه بعید نیست در صورت امکان فقط به دست میّت اکتفا بتوان کرد. و کیفیت تیمم بدین ترتیب است؛ ابتدا باید نیت نماید و سپس کف هر دو دست را بر چیزى که تیمم بر آن صحیح است بزند و آن را به تمام پیشانى و دو طرف آن از جایى که موى سر مى‏روید تا ابروها و بالاى بینى بکشد، و سپس کف دست چپ را بر تمام پشت دست راست و کف دست راست را بر تمام دست چپ، بکشد و احتیاط واجب این است که بار دیگر دستها را به زمین بزند و سپس کف دست چپ را بر پشت دست راست وکف دست راست را بر پشت دست چپ بکشد.

س: آیا غسّال مى‌‌تواند در موارد تیمم بدل از غسل، میت را با دستکش تیمم دهد؟

ج) نمى‌‌تواند.

س1: اگر میتى که بدن و صورتش سوخته باشد را نتوانیم غسل ترتیبى بدهیم، آیا باید غسل ارتماسى بدهیم یا باید میت را تیمم بدهیم؟ س2: اگر خواسته باشیم میتى را که صورت و بدنش سوخته تیمم بدهیم و کشیدن دست روى پیشانى میت امکان‌پذیر نباشد اگر دست‌مان را به عنوان تیمم روى پیشانى و بر پشت دو دست میت بگذاریم، کفایت مى‌‌کند یا نه؟ (کشیدن دست باعث جدا شدن پوست صورت میت مى‌‌شود.)

ج1و2) در فرض مرقوم اگر غسل ارتماسى ممکن باشد، غسل ارتماسى متعیّن است.

س: در غسل ارتماسى میت آیا باید مقدار آب به اندازه آب کر (377 لیتر) باشد یا در آب قلیل هم اشکال ندارد؟

ج) با فرض عدم امکان غسل ترتیبى، میت را در آب کر یا جارى غسل ارتماسى دهند.

س: من دانشجوى پزشکى هستم. من باید هر روز استخوان انسانهاى مرده را لمس کنم. من مى‌دانم که مس بدن میت غسل مس میت دارد لکن آیا مس استخوان بدون گوشت به تنهایى هم غسل مس میت دارد؟

ج) مس استخوان مرده‌‌اى که غسل داده نشده موجب غسل مس میت است.

س: آیا لمس بدن میّت با دستکش موجب غسل مسّ میّت مى‌گردد؟

ج) تماس با دستکش موجب غسل مس میت نیست.

س: آیا مس زواید باقیمانده از مرده مانند عرق، خون و... موجب غسل مى‌شود؟

ج) صِرف مسّ عرق و خون میّت در صورتى که همراه با مسّ بدن او نباشد موجب غسل نمى‌شود و عرق میّت اگر قبل از غسل دادن میّت باشد، ‏محکوم به نجاست است.

س: اگر جنین مادر قبل از اینکه روح در آن دمیده شود سقط گردد آیا باز هم غسل مسّ میت بر مادر واجب است؟

ج) اگر چهار ماه او تمام شده، مسّ آن، غسل مسّ میّت دارد ولى اگر کمتر از آن است، غسل مسّ میّت واجب نیست گرچه احتیاط مستحب ‏است.

س: در محل ما چند وقتى است که مرسوم شده بالاى سر میّت، جهت شروع نماز میت، اذان یا اقامه یا یکى از آن دو را مى‌خوانند. آیا گفتن اذان یا اقامه در این مورد صحیح و جایز است؟ و دیگر اینکه بعضى اوقات بعد از اتمام نماز میت، اقدام به قرائت اذان مى‌نمایند آیا در این مورد جایز است و اگر به قصد رجاء در پایان نماز خوانده شود، چه حکمى دارد؟

ج) مشروعیت اذان و اقامه، قبل و بعد از نماز میّت ثابت نیست و مى‌توانند قبل از نماز میّت سه بار بگویند: «الصلاة».

س: تکه‌هاى گوشت و زوایدى را که در حین عمل از بیمار جدا مى‌گردد، چه باید کرد؟ آیا مى‌توان آنها را به زباله دان ریخت و یا باید آنها را دفن نمود؟

ج)‏ بنابر احتیاط باید آن را در پارچه‌اى پیچیده و دفن نمود.

س: آیا باید براى کودکى که در دوران جنینى مرده است، احکام میّت را جارى کرد؟

ج) اگر کمتر از چهار ماه دارد، در پارچه‌اى پیچیده شده و بدون غسل دفن مى‌گردد ولى براى جنین چهار ماهه به بالا باید احکام مزبور جارى شود. البته نماز میت ندارد.

س: حکم کسى که در ژاپن زندگى مى‌کند و همسرش نیز اهل این کشور مى‌باشد و تا آخر عمر در آنجا ساکنند در صورتى که فوت کنند چیست؟ زیرا در این کشور به هیچ وجه اجازه تدفین به سبک مسلمین داده نمى‌شود و فقط اجساد را مى‌سوزانند.

ج) اگر مسلمانى در آن بلد حضور ندارد که بتواند میت مسلمان را به دستور اسلامى تجهیز و دفن کند و تنها مسلمانى که در این باره حضور دارد نیز تمکن از اقدام به تجهیز و تدفین میّتِ مسلمان ندارد، تکلیف از او ساقط است، لیکن مجاز به مساعدت و تهیه مقدمات براى سوزاندن بدن میّت مسلمان نمى‌باشد.

س: آیا غسّال مى‌‌تواند تمام بدن میت یا بعض از آن (از ناف تا زانو) را در پلاستیک بپیچد و سپس کفن کند؟

ج) مانعى ندارد.

س1: آیا در دفن دست یا پاى قطع شده، رو به قبله بودن شرط است؟ س2: آیا بر عضو کامل جدا شده، مانند دست یا پا یا قلب، به تنهایى نماز میت واجب است؟

ج1)‌ استقبال شرط نیست. ج2) اگر سینه یا مشتمل بر سینه باشد، نماز بر آن واجب است همچنین اگر بعضى از سینه که جایگاه قلب است، باشد، نماز واجب است.

س: در یک پروژه آبرسانى مخزن آب در گورستان قرار دارد و به جهت اینکه آب مشروب شهر از این مخزن تأمین خواهد شد در آینده مشکلات بهداشتى و پزشکى خواهد داشت نبش قبور و انتقال آن به محل مناسب چه حکمى دارد؟

ج) نبش قبر جایز نیست مگر آنکه بدن تبدیل به خاک شده باشد.

س: نبش قبر و انتقال اجساد چه حکمى دارد؟

ج) نبش قبر براى نقل به غیر مشاهد مشرفه جایز نیست و براى نقل به مشاهد مشرفه نیز اگر میت وصیت نکرده باشد اشکال دارد؛ اما اگر وصیت کرده باشد که او را در مشاهد مشرفه دفن کنند و از روى فراموشى یا جهل به وصیت و یا مخالفت با آن در جاى دیگر دفن شده باشد، مى‌توانند نبش کنند و او را به مشاهد مشرفه انتقال دهند، البته در صورتى که بدن تغییر نیافته باشد و تا وقت دفن نیز به گونه‌اى تغییر نکند که موجب هتک میت و ایذاء زنده‌ها باشد.

س1: در هنگام دفن میتى استخوان‌هاى میت قبلى ظاهر گردیده است، استخوان‌ها را باید چه کار کرد؟ آیا مى‌‌شود میت را آنجا دفن نمود؟ س2: میتى در حال حیات وصیت نموده مرا در داخل قبر فلان بستگانم دفن نمایید، آیا جایز است؟

ج1) استخوان‌هاى مذکور باید دفن شود و دفن میت در محل مذکور در صورتى که براى دفن مباح باشد و برخلاف مقررات نباشد، فى نفسه اشکال ندارد. ج2) اگر بدن میت از بین رفته و خاک شده باشد، فى نفسه اشکال ندارد.

س: کندن قبرهاى اهل تسنن توسط شیعیان وبالعکس چگونه است؟

ج) کندن قبر براى اموات مسلمانان فى نفسه اشکال ندارد.

س: آیا جابجایى قبر بدون اینکه نبش شود و حتى با بررسى کارشناسان امر، آسیبى به سایر قبور هم وارد نشود، از نظر حضرتعالى جایز است یا نه؟

ج) در فرض مرقوم جابجایى قبر بدون تحقق نبش و هتک حرمت اشکال ندارد.

س1: بیرون آوردن جنازه میت با توجه به مدت مدیدى که از دفن آن مى‌‌گذرد و انتقال آن به قبرستان دیگر چه حکمى دارد؟ س2: امکان دارد از محل قبرستان خاک‌بردارى شود و در اثر خاک‌بردارى اجساد و بقایاى آنها نمایان گردند، در این صورت حکم شرعى چیست؟

ج1و2) نبش قبر و بیرون آوردن اجساد، جایز نمى‌‌باشد مگر آن که خود قبور با حفر اطراف آن و بتون‌ریزى بدون آن‌که مستلزم نبش قبر شود، منتقل گردد و در صورت خاک‌بردارى و رؤیت جسد باید فوراً دفن شود.

س: جهت تأمین آب شرب در محدوده‌اى که سد طراحى شده است سه روستا در زیر آب قرار مى‌‌گیرد و این سه روستا سه قبرستان دارند که هر سه در زیر آب خواهند رفت و براى این که مشکلاتى براى تأمین آب شرب نباشد کارشناسان بهداشت نظر داده‌اند که باید تمامى قبور نبش و جنازه‌ها یا باقى‌مانده آنها بیرون آورده شود و حدود سه متر از خاک کف قبر برداشته تا مشکل بهداشتى نداشته باشد لذا با توضیحاتى که عرض شد نظر مبارک خود را در باره جابجایى قبور و اجساد در آنها بیان فرمایید.

ج) تخریب قبور قدیمى که جسدهاى موجود در آنها تبدیل به خاک شده‌اند اشکال ندارد ولى تخریب و نبش قبور غیرمندرس و آشکار کردن جسدهایى که هنوز تبدیل به خاک نشده‌اند، جایز نیست البته اگر اجراى طرحهاى مذکور در آن مکان ضرورت اقتصادى و اجتماعى داشته باشد به طورى که چاره‌اى جز اجراى آنها نباشد و انتقال از آن مکان به مکان دیگر یا انحراف از قبرستان، کار سخت و مشکل و یا طاقت‌فرسایى باشد، ایجاد سد در آن مکان اشکال ندارد ولى واجب است قبرهایى که تبدیل به خاک نشده‌اند با پرهیز از تحقق نبش قبر به مکان دیگرى انتقال داده شوند هر چند با کندن خاک موجود در اطراف قبر و انتقال آن به مکان دیگر بدون تحقق نبش قبر و اگر در اثناى کار جسدى آشکار شود واجب است به مکان دیگرى انتقال یابد و در آنجا دفن شود.

س: بیرون آوردن دندان‌هاى مرده که از جنس طلا هستند چه حکمى دارد؟

ج) چنانچه موجب هتک و بى‌حرمتى به او نباشد، اشکال ندارد.‏

س: آیا مى‌توان در مجلس ترحیم شخصى که داراى فرزند صغیر است چیزى خورد؟

ج) در مالى که بچه صغیر در آن شریک است نمى‌توان تصرف کرد مگر با اجازه قیّم شرعى آن کودک که به مصلحت او کار مى‌کند ولى اگر معلوم نیست که مخارج مجلس از اموال صغیر برداشته شده اشکال ندارد.

س: با فرض نبود امکانات پزشکى حکم زن حامله‌اى که فوت نموده و معلوم نیست فرزند داخل رحم او چه وضعیتى دارد، چیست؟

ج) در صورتى که چهار ماه تمام شده باشد بدون احراز مرگ فرزند، دفن آن زن جایز نیست.

س: آیا انسان مى‌تواند براى ختم قرآن به نیابت از میّت اجیر شود در حالى که قبل از اجاره بخشى از آن را بدون نیت قرائت کرده و از این به بعد نسبت به قبل و بعد، نیت نیابت کند؟

ج) کافى نیست.



ادامه مطلب

[ دوشنبه, ۱۸ مرداد ۱۳۹۵، ۰۲:۳۹ ب.ظ ] [ امین شفیع زاده ]
[ ۵ ]
بخش نظرات اين مطلب
نظرات (۵)

ناشناس
ناشناس در تاريخ ۱۸ مرداد ۹۵ ، ۱۴:۴۳ در مورد اين مطلب گفته: ()
عالیه برادر
ناشناس
ناشناس در تاريخ ۳۱ مرداد ۹۵ ، ۱۵:۳۲ در مورد اين مطلب گفته: ()
وبلاگ خیلی خوبیه.ممنون
محمد آذرکار
محمد آذرکار در تاريخ ۳۱ مرداد ۹۵ ، ۱۶:۲۵ در مورد اين مطلب گفته: ( - مشاهده وب سايت)
ممنون از وبلاگ خوبتون.

قابل دونستید سر بزنید: یاد امام زمان
سجاد صالحی
سجاد صالحی در تاريخ ۱۶ مهر ۹۵ ، ۱۵:۴۰ در مورد اين مطلب گفته: ( - مشاهده وب سايت)
عالی😀😁😜😛💓💞💗🐥🐥🐣🏕🏖🌏🕋🕌🏚🌌🚄🎡🚦☔❄
سر گر می
سر گر می در تاريخ ۲۸ دی ۹۵ ، ۱۵:۱۱ در مورد اين مطلب گفته: ( - مشاهده وب سايت)
سلام بر شما دوست عزیز خوبی  پس چرا من را دنبال نمی کنید حتما به من سربزنید انواع سرگرمی را در وبلاگم دارم
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی